Wysoko sprawne budynki, zaprojektowane, aby charakteryzować się maksymalną wydajnością energetyczną i optymalnymi parametrami środowiskowymi spełniają oba te cele. Według danych Komisji Europejskiej, budynki są dzisiaj odpowiedzialne za ponad 40 procent ogólnego zużycia energii w całej Unii Europejskiej. Z kolei systemy ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji (HVAC) pochłaniają około 1/3 całkowitego zużycia energii typowego budynku komercyjnego. Obecnie istnieje wiele technologii, które są w stanie znacząco poprawić sprawność energetyczną budynku, a kolejne są cały czas opracowywane. Technologie te pozwalają obniżyć zapotrzebowanie na konwencjonalną energię w nowych i już istniejących obiektach. Gdy uzmysłowimy sobie jak dużo pieniędzy właściciele budynków wydają każdego roku na energię, stanie się jasne, że potencjalne oszczędności płynące z wysoko sprawnych energetycznie budynków są naprawdę znaczące.

Co oznacza, że budynek jest wysoko sprawny
Budynki określane mianem "wysoko sprawnych" charakteryzują się ekonomiczną, energetyczną oraz środowiskową sprawnością, które są znacznie wyższe od wyników osiąganych przez standardowe konstrukcje. Dodatkowo wiążą sprawność budynku z biznesowymi celami firm. Wydajność systemów energetycznych budynków oraz efektywność ich eksploatacji, pozwalają na oszczędności surowców naturalnych, energii i pieniędzy oferując jednocześnie zdrowe, produktywne i komfortowe miejsce do życia i pracy. To co pierwsze przychodzi do głowy, gdy myślimy o wysoko sprawnych budynkach – to właściwa konstrukcja, system automatyki oraz wydajne systemy mechaniczne, bezpieczeństwa i transportu. Nawet najbardziej efektywny budynek na świecie może działać poniżej swoich możliwości, jeśli jest nieprawidłowo zarządzany. W połączeniu z wysoko wykwalifikowaną i wytrenowaną obsługą, nowoczesne systemy automatyki mogą przynieść znaczne korzyści poprzez zwiększenie wydajności wszystkich operacji na budynku.

Nowoczesne systemy automatyki pełnią znacznie więcej funkcji niż tylko proste włączanie i wyłączanie poszczególnych urządzeń. Dzisiejsze systemy wykorzystują skomplikowane algorytmy w celu optymalizacji pracy poszczególnych elementów i posiłkują się dużo większą ilością źródeł danych, niż kiedykolwiek było to możliwe. Dzisiejsze systemy automatyki są w stanie zapewnić maksimum efektywności wszystkich mechanicznych elementów budynku. Inną ich zaletą jest dostępność zdalnego monitoringu, który często realizowany jest w jednym centralnym miejscu dla wszystkich elementów systemu. Centra te są w stanie zaoferować takie podstawowe usługi jak zdalna regulacja dla dotrzymania parametrów eksploatacyjnych, monitorowanie sytuacji alarmowych i tworzenie raportów, lub też bardziej zaawansowane jak chociażby zdalne diagnozowanie problemów technicznych. Są w stanie także pomóc w redukcji kosztów serwisu zewnętrznego dzięki zdalnej diagnostyce, bez potrzeby wzywania pomocy technicznej. W przypadku, gdy taka pomoc jest jednak potrzebna, system dostarcza technikowi dokładnych informacji pozwalających na szybką i efektywną naprawę.

Zgodnie z trendem potwierdzonym dla większości instalowanych w budynku urządzeń, systemy automatyki stają się coraz bardziej rozwinięte, podczas gdy ich koszty spadają. Większość z nich wyposażonych jest obecnie w otwarte protokoły, co pozwala na zintegrowanie systemów pochodzących od różnych producentów i eliminuje ryzyko związane z brakiem kompatybilności. Od kilku już lat, nowoczesne systemy automatyki budynku zapewniają istotną stopę zwrotu w przypadku nowych konstrukcji, a wraz z ciągłym rozwojem dostępnych i niezawodnych technologii bezprzewodowych, staje się to możliwe nawet w przypadku najbardziej wymagających modernizacji istniejących konstrukcji.

Modelowanie energetyczne
Typy budynków różnią się pod względem swojej energochłonności i tego jak efektywnie wykorzystują energię elektryczną. Ponadto, bardzo podobne do siebie obiekty mogą charakteryzować się odmiennymi poziomami sprawności jeśli chodzi o zużycie energii. To sprawia, że dokonanie porównawczych pomiarów w odniesieniu do innych podobnych budynków w tej samej strefie klimatycznej, jest niezwykle istotne. Służy do tego wiele różnych narzędzi, które są w stanie również wykonać pełny model przyszłego budynku.
Modelowanie energetyczne to sposób na określenie, przy zachowaniu wysokiego stopnia pewności, funkcjonalności, efektywności i kosztów dla wielu różnych opcji projektowych, co pozwala na podjęcie przemyślanych i właściwych decyzji. Wykonując finansowy model systemów budynku, należy pamiętać, że oprócz samego kosztu instalacji urządzeń i zużycia energii jest jeszcze wiele innych czynników, które trzeba wziąć pod uwagę. Podejście analizujące całkowite koszty utrzymania (total cost of ownership – TCO) pozwoli na uzmysłowienie sobie całkowitych kosztów systemu przez cały okres jego funkcjonowania. Rozważając zasadność tego typu inwestycji, należy wziąć pod uwagę również dodatkowe koszty, a nie tylko wartość samych urządzeń. Oszacowując całkowite koszty utrzymania trzeba włączyć w to wartości zużycia energii przez system oraz koszty serwisowania i napraw przez cały okres pracy instalacji. Ważne jest także oszacowanie zróżnicowanych kosztów dla różnych systemów oraz ewentualność wydatków związanych z ryzykiem przestojów. Koniec końców, zastosowanie podejścia badającego TCO może być bardzo pomocne w podjęciu ostatecznej decyzji jaki sprzęt jest najodpowiedniejszy dla naszych potrzeb. Dzięki unaocznieniu długofalowych kosztów i zapotrzebowania może zagwarantować nam potencjalne oszczędności energii i kosztów operacyjnych.

Modelowanie potrzeb konserwacji
Niezależnie od tego jak wydajne będą systemy zastosowane w budynkach, aby osiągnąć wysoką wydajność cały obiekt musi być właściwie zarządzany i serwisowany. Modelowanie potrzeb konserwacji to kluczowe narzędzie pomagające w uzyskaniu doskonałej operacyjności. Pozwala na ilościowe ujęcie relacji między planami konserwacyjnymi a potrzebami firmy. Aby ułatwić ten proces dostępne są specjalistyczne oprogramowania. Tradycyjnie, strategie konserwacyjne oparte były na specyfikacjach produktowych pochodzących od producentów lub jedynie na chęci zapobiegania kosztownym awariom. W konsekwencji, jeśli nasz model konserwacji, ma być oparty na rzeczywistości, musi brać pod uwagę takie parametry jak koszty awarii, serwisowania, inspekcje, zarządzanie prewencyjne, części zapasowe, a także koszty pracy i opóźnień związanych z niespodziewanymi awariami. Charakterystyki potencjalnych awarii sprzętu i zbędne działanie systemu również musi być oszacowane.

Najbardziej zaawansowane narzędzia modelowania konserwacji łączą w sobie lokalną wiedzę, historię serwisowania i wyniki inspekcji, na podstawie czego tworzą model zarządzania i konserwacji budynku. Modele te mogą być wykorzystane do oszacowania, porównywania i optymalizacji strategii zarządzania i konserwacji całego systemu lub tylko jego części – w całym cyklu życiowym. Wpływ awarii może być oszacowany jeśli chodzi o ryzyko środowiskowe, koszty i operacyjność w taki sposób, żeby można było stworzyć i zastosować najodpowiedniejsze strategie zarządzania ryzykiem.

Następnym krokiem w optymalizacji praktyki zarządzania i konserwacji jest oszacowanie wszystkich alternatyw i opcji oraz zastosowanie rzeczywistych parametrów do modelu całego sytemu w sposób, dzięki któremu będzie można zaplanować i uwzględnić koszty wszystkich dóbr i działań operacyjnych. Modelowanie energetyczne, podejście analizujące całkowite koszty utrzymania oraz modelowanie konserwacji – wszystko to przynosi cenne wiadomości pomagające właścicielom budynków zaprojektować, wybudować i zarządzać obiektami przy zachowaniu najwyższych parametrów efektywności.

Sprawność Energetyczna budynku w Unii Europejskiej
Budynki są odpowiedzialne za 40 procent zużycia energii w Europie. Z badań Komisji Europejskiej wynika, że przez okres następnych 10-u lat, potencjalne usprawnienia efektywności energetycznej mogłyby zredukować koszty energii o 27 procent w budynkach mieszkalnych i nawet o 30 procent w przypadku budynków komercyjnych. Europejscy prawodawcy podejmują najróżniejsze akcje dążąc do szerszej implementacji procedur oszczędzania energii, czego owocem ma być osiągnięcie wyższych poziomów wydajności energetycznej w Europie. Projekty, programy i dyrektywy Komisji Europejskiej wspierają i ukierunkowują akcje, których celem jest zwiększenie wydajności energetycznej. 17 listopada 2009 roku prawodawcy Unii Europejskiej osiągnęli długo wyczekiwany kompromis zgadzając się, że po 2020 roku wszystkie nowe budynki będą musiały być zgodne z określonymi standardami energetycznymi, a znacząca część zużywanej przez nie energii ma pochodzić ze źródeł odnawialnych. Do krajów członkowskich należy zadanie stworzenia narodowych planów mających na celu zachęcenie właścicieli budynków do instalacji automatyki, pomp ciepła i systemów ogrzewania i chłodzenia z wykorzystaniem energii odnawialnych. Biorąc pod uwagę, że najprawdopodobniej kluczem do wprowadzenia tych wzmocnionych planów legislacyjnych będą odpowiednie fundusze, dyrektywy zawierają wytyczne dotyczące zachęt finansowych tak na szczeblu krajowym jak i Unii Europejskiej. Do 2011 roku nowe prawo będzie wymagało od krajów członkowskich stworzenia narzędzi kształtujących wspomniane zachęty – od technicznej pomocy i subsydiów, po nisko oprocentowane pożyczki.
Paweł Markiton, dyrektor zarządzający Trane Polska