W dniu 17 stycznia skierowany został do Sejmu projekt ustawy o prawach konsumenta, implementującej do polskiego porządku prawnego dyrektywę PE i Rady nr 2011/83/UE o prawach konsumentów. Specjalnie dla Evigo.pl radca prawny Marcin Polit* wyjaśnia, w jaki sposób zmiany w przepisach wpłyną na prawa i obowiązki detalistów działających w kanale online.

Nowe przepisy mają zostać wprowadzone w życie do 3 czerwca 2014 roku. Z tym dniem powinny zacząć obowiązywać nowe wzorce umowne w przypadku umów zawieranych na odległość, a więc regulaminy sklepów i serwisów internetowych. Poniżej prezentujemy omówienie najważniejszych zmian, wynikających z projektu ustawy o prawach konsumenta.

1. Ustawa w istotny sposób przebuduje system aktów prawnych dotyczących konsumentów w Polsce. Projekt zakłada uchylenie zarówno ustawy z dnia 2 marca 2000 roku o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, jak i ustawy z 27 lipca 2002 roku o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego. Przepisy tej drugiej ustawy zostaną włączone do kodeksu cywilnego.

2. W przypadku umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa oraz umów zawieranych na odległość konsument będzie miał prawo odstąpienia od umowy bez podania przyczyn w ciągu 14 dni (obecnie termin ten wynosi 10 dni). O prawie do odstąpienia od umowy przedsiębiorca będzie miał obowiązek poinformować konsumenta najpóźniej w chwili złożenia propozycji zawarcia umowy na odległość i przedstawić mu wzór formularza odstąpienia od umowy.

3. Projekt ustawy wprowadza jednolity wzór pouczenia o prawie do odstąpienia od umowy. Jeśli konsument nie zostanie prawidłowo poinformowany od przysługującym mu prawie do odstąpienia od umowy, prawo to wygaśnie po upływie 12 miesięcy od upływu 14-dniowego terminu. Jeśli zostanie o tym poinformowany w ciągu dwunastu miesięcy, prawo do odstąpienia wygaśnie po 14 dniach od udzielenia informacji.

4. Przedsiębiorca będzie mógł zapewnić konsumentowi możliwość złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy drogą elektroniczną. W takiej sytuacji konsument będzie mógł odstąpić od umowy za pomocą elektronicznego wzoru formularza albo przez złożenie oświadczenia na stronie internetowej. W przypadku dopuszczenia możliwości złożenia oświadczenia drogą elektroniczną, przedsiębiorca będzie miał obowiązek przesłania konsumentowi na trwałym nośniku potwierdzenia otrzymania oświadczenia.

5. W przypadku odstąpienia przez konsumenta od zawarcia umowy przedsiębiorca będzie miał obowiązek zwrócić konsumentowi wszelkie dokonane przez niego płatności, w tym koszty dostarczenia przesyłki niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania oświadczenia konsumenta.

6. Jeśli przedsiębiorca nie zaproponuje, że sam odbierze rzecz od konsumenta, będzie mógł wstrzymać się ze zwrotem płatności do chwili otrzymania rzeczy z powrotem, lub dostarczenia przez konsumenta dowodu odesłania rzeczy.

7. W przypadku zwrotu rzeczy w wyniku odstąpienia od umowy konsument poniesie bezpośrednie koszty zwrotu rzeczy, chyba że przedsiębiorca zaproponował przejęcie kosztów związanych ze zwrotem.

8. Jeśli doszło do zmniejszenia wartości rzeczy w wyniku korzystania z niej w sposób przekraczający konieczny do stwierdzenia właściwości rzeczy, jej cech i funkcjonowania, konsument poniesie koszty zmniejszenia wartości rzeczy. Jednak konsument będzie zwolniony od odpowiedzialności w powyższym zakresie, jeśli przedsiębiorca nie poinformuje konsumenta o prawie do odstąpienia od umowy.

9. Ustawa w istotny sposób modyfikuje obowiązki informacyjne przedsiębiorcy w stosunku do konsumenta. Przedsiębiorca w przypadku umów zawieranych na odległość ma obowiązek przekazać konsumentowi wymagany pakiet informacji najpóźniej w momencie złożenia propozycji zawarcia umowy – zmiany oznaczają zatem konieczność opracowania nowych treści regulaminów świadczenia usług drogą elektroniczną (regulaminów sklepów).

10. Jedną z istotnych informacji jakie będą musiały być sprecyzowane jeszcze przed zawarciem umowy będzie informacja o kosztach zwrotu rzeczy, które poniesie konsument w przypadku odstąpienia od umowy. Informacji w tym zakresie będzie można będzie jednak skutecznie udzielić również przy okazji przesłania pouczenia o prawie odstąpienia od umowy. Jeśli konsument nie otrzymał informacji dotyczących opłat dodatkowych i innych kosztów oraz informacji o kosztach zwrotu rzeczy przy odstąpieniu od umowy, to w takiej sytuacji nie ponosi on tych opłat i kosztów. 

11. W przypadku umów zawieranych na odległość, po zawarciu umowy – najpóźniej w dacie dostarczenia towaru lub rozpoczęcia świadczenia usługi przedsiębiorca będzie obowiązany do potwierdzenia zawarcia takiej umowy na trwałym nośniku. Potwierdzenie musi obejmować nie tylko informacje zawarte w regulaminie sklepu ale również informację o wyrażeniu przez konsumenta zgody na otrzymywanie treści cyfrowych. 

12. W słowniku ustawowym zdefiniowano pojęcie trwałego nośnika. Trwały nośnik oznacza materiał lub urządzenie umożliwiające konsumentowi lub przedsiębiorcy przechowywanie informacji kierowanych osobiście do niego, w sposób umożliwiający dostęp do informacji w przyszłości przez czas odpowiedni do celów, jakim te informacje służą, i które pozwalają na odtworzenie przechowywanych informacji w niezmienionej postaci. 

13. W przypadku wszystkich zawieranych umów sprzedawca będzie musiał uzyskać wyraźną zgodę konsumenta na wszelkie dodatkowe płatności, jak również wyraźnie informować konsumenta o konieczności poniesienia jakiejkolwiek odpłatności w związku z zawieraniem umowy.

Nie sposób zakładać, że projektowane zmiany spowodują istotne pogorszenie sytuacji sklepów internetowych. W mojej ocenie szereg przepisów (w szczególności zasady ponoszenia kosztów zwrotu rzeczy i odpowiedzialności za pogorszenie stanu rzeczy) normują w sposób korzystny dla przedsiębiorcy te zagadnienia, które dziś budzą istotne wątpliwości w praktyce, a ich realizacja jest często oceniana jako nadużycie praw przez konsumenta.

Z pewnością data 13 czerwca 2014 roku powinna być w ustalona jako termin przeprowadzenia audytu regulaminu sklepu internetowego celem przystosowania go do nowych przepisów, oraz wypracowania zasad przekazywania konsumentowi informacji które warunkują powstanie po jego stronie obowiązków określonych nowymi przepisami.

*Kancelaria Radcy Prawnego Marcin Polit specjalizuje się w obsłudze prawnej przedsiębiorców z branży IT i e-commerce. Doradza swoim klientom w zakresie wszelkich aspektów prawnych związanych z planowaniem i prowadzeniem biznesu wykorzystującego nowoczesne technologie.  Kancelaria oferuje  zarówno doradztwo obejmujące już istniejące sklepy, portale i serwisy, jak i kompleksową obsługę prawną nowych projektów związanych ze świadczeniem usług drogą elektroniczną.