Analiza: zakaz handlu w niedzielę nie doprowadził do istotnych zmian w preferencjach zakupowych Polaków

zakupy-swiateczne-eip

Obecnie najbardziej „gorącymi” dniami tygodnia dla handlu są sobota (obroty na poziomie ok 120 proc. przeciętnego dnia handlowego) i piątek (obroty na poziomie ok 114 proc. przeciętnego dnia handlowego). Najmniej „cennym” dniem jest niedziela handlowa, kiedy sprzedaż (odwzorowywana obrotami na kartach) jest średnio o 30 proc. niższa niż w przeciętny dzień handlowy – tak wynika z analizy przeprowadzonej przez PKO Bank Polski na podstawie danych transakcyjnych z kart płatniczych tego banku.

Dane kartowe pokazują dobrze, jak rozkłada się sprzedaż detaliczna pomiędzy poszczególnymi dniami tygodnia. Eksperci PKO BP sprawdzili, czy relatywnie niska istotność niedziel (handlowych) dla handlu detalicznego jest efektem wprowadzonego zakazu handlu w niektóre niedziele, czy też występowała także przed wprowadzonymi w marcu 2018 zmianami prawa. W tym celu przeanalizowali dzienne dane za okres od wprowadzenia ograniczenia handlu w niedziele (marzec 2018) do końca stycznia 2019, a następnie porównaliśmy je z analogicznym okresem rok wcześniej (żeby wyeliminować silne wahania występujące w zależności od pory roku i dnia tygodnia).

Okazało się, że wprowadzenie zakazu nie doprowadziło do istotnych zmian w preferencjach Polaków, co do tego kiedy robić zakupy. W jego efekcie minimalnie zwiększyła się popularność zakupów dokonywanych w soboty i poniedziałki, a marginalnie spadło handlowe znaczenie czwartków i piątków. Samo znaczenie niedzieli nie zmieniło się, tzn. zarówno przed jak i po wprowadzeniu handlu (wg danych z kart PKO Banku Polskiego) dokonywane w handlowe niedziele transakcje stanowiły zaledwie około 70 proc. przeciętnych transakcji z wszystkich handlowych dni tygodnia.

PKO BP: jak zakaz handlu w niedzielę wpłynął na rynek

Dane za okres od marca 2018 do stycznia 2019 pokazują, że łączna wartość transakcji dokonanych kartami w niedziele niehandlowe była o 63 proc. niższa od przeciętnej łącznej wartości transakcji dokonywanych w niedziele handlowe. Liczba transakcji w niedziele niehandlowe była o 50 proc. mniejsza niż w niedziele handlowe (różnicę tłumaczyć może niższa przeciętna wartość pojedynczej transakcji w niedziele niehandlowe). Statyczna analiza wskazuje, że jedna niedziela niehandlowa ogranicza miesięczny wolumen sprzedaży detalicznej o 1,1 proc.

Przeciętnie, w miesiącu obowiązywania zakazu handlu w niedzielę w okresie marzec 2018 – styczeń 2019, sprzedaż była niższa o 2,3 proc. W całym roku (ze względu na niepełny okres obowiązywania regulacji) wprowadzenie zakazu handlu w niedziele według szacunków PKO BP mogło ograniczyć wzrost sprzedaży o ok 2,0 pp. Zakładając, że „zaoszczędzone” przez zakaz handlu środki nie zostały wydane przez gospodarstwa domowe na inne cele (np. usługi; założenie mało realistyczne) oznaczałoby to potencjalne ograniczenie dynamiki PKB w 2018 o 0,3 pkt. proc. Idąc tym samym tropem rozszerzenie zakazu handlu na kolejne niedziele w 2019, mogłoby skutkować sprzedażą detaliczną o 3,3 proc. niższą niż w przypadku braku regulacji, i dynamiką PKB obniżoną o około 0,5 pkt. proc (nadal przy skrajnym założeniu braku wydania „zaoszczędzonych środków” na inne cele).

Preferencje zakupowe Polaków

Wprowadzenie zakazu handlu, według wskazań danych o transakcjach kartowych, nie doprowadziło do istotnych przesunięć w preferencjach zakupów w poszczególne dni tygodnia. Analitycy PKO BP postanowili sprawdzić, co dane mówią o zmianie preferencji odnośnie do podmiotów, w których dokonywane są zakupy. W tym celu przeanalizowali, jak zmieniła się wartość obrotów w różnych typach podmiotów pomiędzy dwoma okresami (marzec 2018 – styczeń 2019 vs analogiczny okres rok wcześniej).

Łączna wartość transakcji kartowych ogółem we wszystkich typach sklepów wzrosła w analizowanym okresie o 20 proc. Dużo silniejszy wzrost poziomu obrotów odnotowano w grupie wybranych sklepów nieobjętych zakazem handlu oraz na stacjach benzynowych. W przypadku sieci sklepów „pierwszej potrzeby” łączna wartość transakcji dokonanych kartami PKO Banku Polskiego w okresie marzec 2018-styczeń 2019 była o ponad 36 proc. wyższa niż w analogicznym okresie rok wcześniej (vs benchmark 20 proc. wzrostu dla wszystkich podmiotów). W przypadku tej grupy podmiotów przyspieszenie liczby (oraz wartości) transakcji odnotowano we wszystkie dni tygodnia, nie tylko w niedziele. Dane o transakcjach kartami PKO na stacjach benzynowych należących do pięciu największych sieci (Orlen, Lotos, Shell, BP, Circle K) również pokazują wyraźny wzrost obrotów w niedziele oraz w pozostałe dni tygodnia po wprowadzeniu ograniczeń w handlu w niedziele.

Całkowita wartość transakcji dokonywanych przez klientów PKO BP na stacjach benzynowych wzrosła po wprowadzeniu zakazu handlu w niedziele o 26 proc. r/r (vs benchmark 20 proc.). Przeciętna wartość transakcji dokonywanej w niedziele niehandlowe, jest wyraźnie niższa niż w niedziele bez ograniczenia handlu, co potwierdza, że wśród klientów stacji zdecydowanie częściej niż przeciętnie pojawiają się w niehandlowe niedziele tacy, którzy przyjeżdżają na stację po zakupy, a nie po paliwo.

Trzecią grupą podmiotów, którą poddano analizie, są sieci dyskontów (Lidl, Biedronka, Netto, Aldi), które nie mogą być otwarte w niedziele niehandlowe. W ich przypadku średnia wartość transakcji dokonywanych kartami PKO Banku Polskiego w niedziele spadła po ograniczeniu handlu o 43 proc. Odnotowano wyraźny wzrost wartości transakcji w soboty (o 41,3 proc.), ale nie skompensował on w pełni „strat” z niedziel. W efekcie łączna wartość transakcji dokonywanych we wszystkie dni tygodnia wzrosła w analizowanym okresie o 16,6 proc. r/r (słabiej niż benchmark 20 proc.).

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn

SCF 2019 Exhibition & Awards

W Forum weźmie udział przynajmniej 1500 uczestników, a wśród nich przedstawiciele ponad 450 sieci handlowych. Swoje projekty pokaże kilkudziesięciu wystawców. Wśród nich są już m.in.: Immofinanz, Gemini Holding, Neinver, Saller, Mallson, Napollo, Amrest, EPP, TREI, Master Management, Hosso., TK Development, BOIG, Atrium, GTC, Nuvalu, Savills.

Dni
Godziny
Minuty
Sekundy