Wkrótce SCF 2024 Fall

Leasing, inwestycje, zarządzanie. Trwa rejestracja uczestników na najważniejsze spotkanie decydentów rynku centrów handlowych. 1400 uczestników. 25-26.09.24, Warszawa, Expo XXI.

Rejestracja uczestników

[RAPORT] Marta Machus-Burek, Colliers: przed nami fala zmian w centrach handlowych

Około 30% spośród przeanalizowanych przez Colliers obiektów handlowych powstało ponad 20 lat temu i zlokalizowanych jest głównie w aglomeracjach i dużych miastach – wynika z najnowszego raportu firmy „Drugie życie jest możliwe. Przebudowy centrów handlowych”.

Autorzy prezentują w nim trendy 4RE (Refurbishment, Rebranding, Relaunch, Recommercialisation), według których ewoluują centra handlowe w Polsce, wskazują potencjalne strategie dla właścicieli, a także opisują przykłady ich realizacji.

Ponad dwie dekady

Jak czytamy w raporcie Colliers, pierwsze nowoczesne centra handlowe w Polsce oddano do użytku w połowie lat 90. w aglomeracji warszawskiej, poznańskiej i w Trójmieście. Największy boom budowlany w tym sektorze przypada na lata 1998-2002 – to wtedy otwarto m.in. centra handlowe Galeria Mokotów (obecnie Westfield Mokotów) i Wola Park w Warszawie, Korona we Wrocławiu czy Zakopianka w Krakowie.

Drugi okres intensywnego powstawania obiektów handlowych to lata 2008-2012 – wtedy do użytku oddano ¼ istniejących obiektów, także w miastach średniej wielkości, w tym Forum Koszalin, Galerię Jurajska (Częstochowa) czy Millennium Hall (Rzeszów). Równolegle właściciele prowadzili modernizacje, rozbudowy i remonty.

– Na ten moment około połowa wszystkich istniejących w Polsce centrów handlowych przeszła procesy rozbudowy. Początkowo wynikały one głównie z potrzeby rynkowej i biznesowej (szczególnie te w latach 2008-2012). Ich celem było wzmacnianie pozycji obiektu i odpowiedź na rosnący popyt na powierzchnie handlowe. W kolejnych latach podstawą zmian była konieczność sprostania wymaganiom zmieniającego się rynku, przyciągania klientów poprzez poprawę oferty, funkcjonalności i komfortu spędzania czasu oraz budowania doświadczeń. Znaczenie miało też tworzenie przestrzeni oferujących najemcom możliwość rozwoju ich biznesu – mówi Wojciech Wojtowicz, Analityk w Dziale Doradztwa i Badań Rynku, Colliers.

Zmiana oczekiwań

Newsletter SCF News

Obserwuj rynek centrów handlowych

Dołącz do ponad 7000 czytelników i otrzymuj codzienny, bezpłatny newsletter

Zapisz

Obecnie działalność inwestycyjna w sektorze centrów handlowych w aglomeracjach spowolniła na rzecz małych parków handlowych i centrów zakupów codziennych, szczególnie w mniejszych ośrodkach. W dużej mierze to efekt zmian w zachowaniu konsumentów. To ważny sygnał dla właścicieli nieruchomości handlowych, że jeśli chcą przyciągnąć klienta, muszą zrewidować dotychczasową strategię biznesową.

– To, czego dziś oczekują konsumenci, to możliwość zaspokojenia codziennych potrzeb w jednym miejscu. Stąd w ofercie obiektów handlowych coraz częściej pojawiają się muzea, centra rozrywki, galerie sztuki, kliniki medyczne, biura urzędów miast, powierzchnie co-workingowe, a nawet przedszkola. Część inwestorów decyduje się wzbogacić kompleksy handlowe o komponent mieszkaniowy w postaci np. hotelu, akademika czy mieszkań na wynajem – dodaje Alicja Tucholska-Kuran, Senior Associate, Dział Powierzchni Handlowych, Colliers.

Scenariusze transformacji

W raporcie Colliers można znaleźć przykłady obiektów, które z powodzeniem zostały zmodernizowane i poszerzone o dodatkowe funkcje, np. rozrywkową i kulturalną, czy jak w przypadku wybranych obiektów w innych krajach: niemal całkowicie zostały przeformatowane poprzez zmianę funkcji handlowej na funkcję mieszkalną z niewielką ofertą handlowo-usługową.
W Polsce strategie 4RE dla centrów handlowych przebiegają w pięciu podstawowych kierunkach:

Wyburzenie i odzyskanie gruntu

Strategię te zastosowano w przypadku Pasażu Tesco Kabaty w Warszawie, który zamknięto w październiku 2021 roku. W jego miejscu Echo Investment planuje osiedle mieszkaniowe z infrastrukturą uzupełniającą.

Częściowe wyburzenie i dodanie funkcji

Przykładem tej strategii jest Park handlowy S1 Leszno oraz Karuzela Puławy. W obu przypadkach przebudowie w park handlowy uległy dawne hipermarkety Tesco.

Częściowa zmiana funkcji

To rozwiązanie – przy którym doradzali eksperci Colliers – obrazuje metamorfoza warszawskiego Placu Unii, w ramach której funkcja handlowa na pierwszej kondygnacji centrum uległa zmianie na biurową. Powstała tu również przestrzeń kawiarniana.

Rozbudowy/przebudowy

Strategię tę zastosowano w tarnowskim Gemini Park, gdzie większość powierzchni odzyskanej po Tesco została przekształcona w największy hipermarket spożywczy sieci Carrefour w Tarnowie. Na potrzeby 5 nowych najemców, w tym HalfPrice, TKMaxx, PUMA i Homla, dokonano adaptacji ponad 3 tys. mkw. Zmianom towarzyszą też regularnie prowadzone prace w strefach wspólnych, np. w strefie food court.

Ponowne otwarcie/ rekomercjalizacja

Przykładem udanej rekomercjalizacji jest metamorfoza krakowskiej Galerii Kazimierz. Nowa strategia najmu oparta jest na rozwiązaniach szytych na miarę, aby uzyskać jak najlepsze korzyści z wygodnego centrum handlowego średniej wielkości.

Przyszłość obiektów handlowych

Pewne jest, że centra handlowe nie znikną z krajobrazu handlowego Polski, ale czeka nas narastająca fala przebudów, modernizacji i rekomercjalizacji obiektów. Katalizatorem tego procesu będą zmieniające się oczekiwania społeczne użytkowników, a także uwarunkowania ESG, ważne m.in. w kontekście nadchodzących dyrektyw unijnych nakierowanych na osiąganie zeroemisyjności budynków, jak i całych biznesów. Analizując dane i wiek obiektów handlowych, może zakładać, że w pierwszej kolejności inwestycje w przystosowanie i modernizacje dotyczyć będą nieruchomości z podstawową ofertą handlowo-usługową, czyli z hipermarketem i małą galerią usługową, których tylko w największych aglomeracjach jest ponad 140 (1,5 mln mkw.), co stanowi 15% zasobów nowoczesnej powierzchni handlowej w Polsce.

– Otoczenie rynkowe, digitalizacja życia i biznesu oraz zmieniające się preferencje konsumentów w ostatnich latach następowały szybciej niż typowy cykl życia centrum handlowego. Analiza trendów oraz przyszłych regulacji prawnych w zakresie wymogów ESG wskazuje, że kolejne zmiany będą zachodzić jeszcze szybciej, stawiając przed właścicielami wyzwanie nieustannego budowania i utrzymania wartości swoich obiektów poprzez inwestycje wykraczające poza standardową modernizację wynikającą ze starzenia się nieruchomości. Zmiany dotyczyć będą m.in. funkcji obiektów handlowych – wprowadzenie nowych lub przekształcanie przeznaczenia istniejących powierzchni, poprawę architektury i estetyki przestrzeni, ale także transformację ekologiczną – zaznacza Marta Machus-Burek, Wiceprezeska Colliers odpowiedzialna za doradztwo strategiczne.