Optymizm uczestników rynku nieruchomości w Europie Środkowej, związany z wygaszaniem pandemii, okazał się być chwilowy. Jak wynika z tegorocznego raportu Real Estate Confidence Survey for Central Europe rosyjska napaść na Ukrainę spowodowała, że odsetek respondentów przewidujących możliwość zwiększenia aktywności branży spadł między pierwszym a drugim kwartałem tego roku z jednej trzeciej do zaledwie 13 proc. W tym samym czasie aż o 41 p.p., do niemal połowy, wzrosła częstotliwość deklaracji spodziewających się mniejszej liczby zawieranych transakcji.
Tegoroczna edycja badania Deloitte Real Estate Confidence Survey została opóźniona przez rosyjską napaść na Ukrainę. Przeprowadzenie dwóch tur ankiety, w styczniu 2022 r. (I kwartał) oraz w kwietniu 2022 r. (II kwartał), pozwoliło ekspertom Deloitte porównać poglądy i opinie uczestników rynku wyrażone w dwóch różnych momentach oraz bliżej przyjrzeć się bieżącym i przewidywanym skutkom trwającego konfliktu zbrojnego na branżę real estate w Europie Środkowej.
Powrót niepewności
Na początku 2022 roku reprezentanci rynku nieruchomości odzyskali optymistyczne nastawienie po pandemii COVID-19. Niemniej jednak rosyjska agresja na Ukrainę ponownie zasiała niepewność. Z tego powodu znaczna część uczestników badania deklaruje zmianę strategii na kolejne miesiące. Większość uważa, że trwający konflikt zbrojny będzie miał średnio- i długoterminowy wpływ na gospodarkę w Europie Środkowej. Sytuacja jest więc analogiczna do tej, którą zaobserwowaliśmy po wybuchu pandemii.
Ceny materiałów głównym problemem
W poprzednich edycjach badania deweloperzy wskazywali komercjalizację projektów, finansowanie i dostępność gruntów inwestycyjnych jako największe wyzwanie. Teraz ich największym zmartwieniem są dynamicznie rosnące ceny materiałów budowlanych. Zdecydowana większość respondentów przewiduje spadek opłacalność ich inwestycji.
Zamrożenie inwestycji
Na początku 2022 r. większość inwestorów prognozowało stabilizację efektywności ich inwestycji. W wyniku konfliktu zbrojnego nastroje rynkowe uległy pogorszeniu. Obecnie prawie 30% inwestorów przewiduje zamrożenie ich aktywności w nadchodzących miesiącach.
Boom na convenience trwa
Coraz większym zainteresowaniem ze strony inwestorów i deweloperów cieszą się projekty handlowe, szczególnie typu convenience.
